Tag Archives: education

Americapox: The Missing Plague

Tussen de eerste Europeanen die aankwamen in 1492 en de victoriaanse eeuw, is de bevolking van de nieuwe wereld met minstens 90% gedaalt De oorzaak? Niet de conquistadores en verwanten – zij hebben veel mensen gedood, maar niet zoveel vergeleken met wat ze met zich mee brachten: pokken, tyfus, tuberculose, influenza, de pest, cholera, bof, mazelen en meer sprongen van die eerste ontdekkingsreizigers over naar de kust stammen, en van daar verspreiden de microscopische veroveraars door een hemisfeer met mensen zonder verdediging ertegen. Tientallen miljoenen kwamen om het leven. Deze ziektekiemen besloten het lot van deze veldslagen lang voor het vechten begon.

Vraag jezelf nu eens af: waarom werden de Europeanen niet ziek? Als nieuwe-wereld-bewoners kwetsbaar waren voor oude-wereld ziektes, dan zullen oude-wereld-bewoners toch ook kwetsbaar moeten zijn voor nieuwe-wereld ziektes. En toch was er geen Amerika-griep die zich naar het oosten door Europa heen verspreidde en de bevolking van 90 miljoen naar 9 terugbracht. Als een Amerika-griep had bestaan had het de Europese mogelijkheden voor trans-Atlantische uitbreiding sterk afgeremd. Om antwoord te geven op de vraag waarom dit niet is gebeurd moeten we eerst normale ziektes onderscheiden — zoals een gewone verkoudheid — van wat we plagen noemen. Ten eerste: plagen verspreiden zich snel onder mensen. Niezen verspreidt plagen sneller dan het schudden van handen. Wat dan weer sneller is dan "nabijheid". Plagen gebruiken meer van dít, dan dít. Ten tweede, en belangrijker: ze doden je snel, of je wordt immuun. Als je wordt geïnfecteerd met de plaag ga je binnen 7 tot 30 dagen dood.

Overleef het en je krijgt het nooit weer. Je lichaam heeft geleerd om ertegen te vechten — je kan het nog met je meedragen, de plaag leeft nog in je, je kan het nog verspreiden, maar het kan jou niets meer doen. Het oppervlakkige antwoord op deze vraag is niet dat de Europeanen een beter immuunsysteem hadden om deze nieuwe-wereld ziekte te bestrijden — het is dat de nieuwe wereld geen plagen had om te vatten.

Ze hadden normale ziekten, maar er was geen Amerika-griep om te dragen. Dit zijn de grootste doders uit de geschiedenis, en ze komen allemaal uit de oude wereld. Maar waarom? Laten we iets dieper graven, en het hebben over cholera, een plaag die zich verspreidt als jouw beschaving het drinkwater slecht scheidt van het 'poepwater'. Londen was hier verschrikkelijk in, waardoor het de cholera-hoofdstad van de wereld werd. Cholera kan door dichtbevolkte wijken scheuren, groepen mensen dodend, voordat het verder trekt. Maar dat is het punt: het moet verder trekken.

In een kleine, geïsoleerde groep kan een plaag zoals cholera het niet redden. Het doodt alle potentiële slachtoffers, laat alleen de immune mensen achter en dan kan het nergens heen — het is een vuur dat door zijn brandstof brandt. Maar een stad — gloeiende stad op de heuvel — waarnaar landbouwmigranten zwermen, waar honderden baby's dagelijks worden geboren: dit is een toevluchtsoord voor het vuur van de plagen; vers aanmaakhout komt ernaar. De plaag vlamt en smeult en vlamt op en smeult opnieuw — onmogelijk om te doven Historisch in de stadsgrenzen doodde plagen sneller dan mensen konden voortplanten. Steden groeiden doordat meer mensen verhuisden naar de stad dan dat er mensen door gingen ín de stad. Steden begonnen pas te groeien van hun eigen bevolking in de 1900e jaren, toen geneeskunde eindelijk zijn "bloedzuigers- en aderlating-fase" achterliet en begon aan haar "zeep- en soep-fase" — waarmee het mensen wat gereedschap gaf om de dood af te remmen.

Maar hiervoor was een stad een onbedoelde speeltuin voor plagen en een grimmige machine om de immune mensen van de rest te scheiden. Dus het diepere antwoord is dat de nieuwe wereld geen plagen had, omdat de nieuwe wereld geen grote, dichtbevolkte, verschrikkelijke gesaneerde, sterk met elkaar verbonden steden had voor plagen om te bloeien. Oké, maar de nieuwe wereld was niet helemaal kaal aan steden. En stammen waren niet volledig geïsoleerd, anders hadden de net aangekomen pokken in de 1400e jaren zich niet kunnen verspreiden Steden zijn maar een stukje van de puzzel: ze zijn benodigd voor plagen, maar steden maken de ziektekiemen die plagen beginnen niet — die komen van het ontbrekende stukje. De meeste ziektekiemen willen je niet doden — om dezelfde reden dat je niet je huis wil platbranden — ziektekiemen leven in je.

Chronische ziektes zoals lepra zijn verschrikkelijk — omdat ze heel goed zijn in jou níet doden. De dodelijkheid van plagen is een ongeluk, een misverstand, want de ziektekiemen die het veroorzaken weten niet dat ze in mensen zitten, ze denken dat ze in dít zitten. Plagen komen van dieren. Kinkhoest komt van varkens, net zoals de griep, en ook van vogels. Onze vriend de koe is alleen al verantwoordelijk voor mazelen, tuberculose en pokken. Voor koeien zijn deze ziektes geen probleem — zoals de verkoudheid voor ons. Maar wanneer koeien-bacteriën in mensen komen, maken de dingen, die ze koeien aandoen om te verspreiden, mensen erg ziek.

Dodelijk ziek. Ziektekiemen die verplaatsen tussen soorten is bijzonder zeldzaam. Dat is waarom generaties mensen met dieren kunnen leven zonder problemen. Om patiënt 1 te zijn van een nieuwe dier-naar-mens plaag is het winnen van een waardeloze loterij. Maar een stad uit het koloniale tijdperk verhoogt de kansen: er waren overal dieren. Paarden, kuddes vee op straat, open slachthuizen, vleesmarkten voor koelkasten, en aan rivier aan menselijke en dierlijke uitwerpselen die er tussendoor stroomt. Een betere milieu voor ziektes om tussen soorten te springen is bijna niet voor te stellen. Dus het diepere antwoord is dat plagen van dieren komen, maar zo zelden dat je de kansen moet vergroten met veel kansen op infecties. En zelfs dan heeft de nieuwe plaag een vruchtbaar milieu nodig om te groeien. De oude wereld had de nodige stukken in overvloed. Maar waarom was een stad als Londen gevuld met schapen en varkens en koeien en Tenochtitlan niet? Dit brengt on naar het laatste niveau.

(voor deze video in ieder geval) Sommige dieren kunnen door mensen gebruikt worden — dit is wat temmen is, dieren die je kan fokken, niet alleen jagen. Vergeet even de moderne wereld: ga terug naar 10.000 voor christus toe menselijke stammen bijna overal waren. Als je in een van deze stammen was, welke lokale dieren zou je kunnen vangen, leven, en succesvol te houden en te fokken? Misschien zit je in Noord Dakota en denk je aan het vangen van een Buffel: een onvoorspelbare, gewelddadige tank op hoeven, die jou kan ontlopen op de vlaktes, over je hoofd heen kan springen en reist in kuddes duizenden groot. Oh, en je hebt geen paarden om je te helpen — want er zijn geen paard op het continent. Paarden leven hier — en zullen niet overgebracht worden tot.. te laat. Het is jij, een paar vrienden, en stenen gereedschap.

Indianen hebben niet gefaald Buffels te temmen, omdat ze het niet konden uitvogelen. Ze faalden omdat het buffels waren. Niemand kon het — Buffels zouden geweldig zijn geweest om voor mensen te laten werken toen, maar dat ging niet gebeuren — mensen hebben buffels maar een klein beetje kunnen temmen met alle moderne hulpmiddelen. De nieuwe wereld had geen goede dier-kandidaten voor het temmen. Bijna alles groot genoeg om nuttig te zijn was te gevaarlijk of te vlug. Intussen had de vruchtbare Europese grond: koeien en varkens en schapen en geiten. Makkelijke dieren om te temmen. Een wild everzwijn is iets om te kampen mee te hebben als je alleen maar stenen gereedschap hebt, maar het is mogelijk om er een te vangen en te temmen — want varkens springen niet door de lucht of vermorzelen alle verzet onder hun hoeven. In de nieuwe wereld was de enige deelnemer aan temming was de Lama. Ze zijn beter dan niet, wat waarschijnlijk de reden is waarom de grootste steden in Zuid Amerika lagen, maar het zijn geen koeien.

Wel eens geprobeerd om een kudde lama's te hoeden in de Peruaanse bergen? Je kan het doen, maar het is niet leuk. Niets dan drama, deze lama's. Dit lijken misschien een mooi gekozen voorbeeld, want zijn er niet honderd-duizenden diersoorten? Ja, maar als je vastzit onderaan de technologieboom kunnen geen van deze soorten getemd worden. Van het begin van de mensheid tot deze noodlottige ontmoeting hebben mensen misschien een paar dozijn dieren getemd wereldwijd, en om dat getal te krijgen moet je het erg ver zoeken door bijen en zijdewormen mee te tellen. Leuk om te hebben, maar je kan geen beschaving bouwen op een fundering van alleen honing. Deze vroege stammen waren niet slimmer, of beter in temmen. De oude wereld had waardevollere en makkelijkere dieren. Met honden werd het hoeden van schapen en veel makkelijker. Nu hadden mensen een vriendje om een oogje te houden op de klerenfabriek en melk- en cheeseburger-machine, en de ploeg-trekker. Nu is de landbouw makkelijker, wat betekent dat er een groter voordeel is in blijven, wat leidt tot meer temming, wat meer eten betekent, wat betekent meer mensen en meer dichtheid en oh, kijk waar we heen gaan: Stadsdam.

Bevoling: veel, breng je dieren, plagen welkom. Dat is het volledige antwoord: het tekort aan dieren om te temmen in de nieuwe wereld beperkte niet alleen de blootstelling aan ziektekiemen, maar ook gelimiteerd voedselproductie, en daarmee een gelimiteerd bevolking, welke steden limiteerde, waardoor plagen in de nieuwe wereld bijna onmogelijk waren. In de oude, precies omgekeerd. En daarom een continent vol plagen en een continent zonder enige. Dus wanneer de schepen landden in de nieuwe wereld, was er geen Amerika-plaag om terug te brengen. Het spel van beschaving heeft niks te maken met de spelers, maar alles te maken met de kaart. Toegang tot tamme dieren in getale en verscheidenheid is de cruciale bron om een complexe samenleving te maken uit niets — en die complexiteit brengt, ongewild, met zich een passief biologisch wapen, verwoestend voor buitenstaanders.

Start het spel opnieuw, maar verplaats de tembare dieren nu over de zee en de historische pijl van ziekte en dood wijst de andere kant op. Dit laat nog wel een laatste vraag: Juist waarom zijn sommige dieren tembaar en andere niet? Waarom konden Indianen geen herten temmen? Waarom kunnen zebra's niet getemd worden? Ze zien eruit als paarden. En wat betekent het om een dier te temmen? Om die vraag te beantwoorden, klik hier voor deel 2..

Our Planet | One Planet | Full Episode | Netflix

EEN NETFLIX 
ORIGINAL-DOCUMENTAIREREEKS Slechts 50 jaar geleden… …gingen we eindelijk naar de maan. Voor de allereerste keer
keken we naar onze eigen planeet. Sindsdien is de menselijke populatie
meer dan verdubbeld. Deze serie viert de wonderen der natuur
die er nog zijn… …en laat zien wat we moeten behouden… …zodat mens en natuur floreren. Toen de mens
zijn eerste nederzettingen bouwde… …zo'n 10.000 jaar geleden… …was de wereld om hem heen,
op land en in zee…

…vol met leven. Generaties lang voedde dit stabiele Eden
onze groeiende beschavingen. Maar nu, in de tijdspanne
van slechts één mensenleven… …is dat allemaal veranderd. De afgelopen 50 jaar… …zijn populaties wilde dieren
gemiddeld zo'n 60% kleiner geworden. Voor het eerst in onze geschiedenis… …kunnen we de stabiliteit van de natuur
niet meer als vanzelfsprekend beschouwen. Maar de natuur is veerkrachtig. Er zijn nog grote rijkdommen. En met onze hulp
kan de planeet zich herstellen. Nooit is het belangrijker geweest
te begrijpen hoe de natuur werkt… …en hoe we haar kunnen helpen. Er zijn nog steeds
enorm veel wilde dieren… …op een paar waardevolle plaatsen. Langs de Peruaanse kust in Zuid-Amerika… …komen koloniën
van miljoenen zeevogels samen. Ze komen hier om zich voort te planten. Elke morgen verlaten ze de kolonie… …om te gaan vissen
in een van de rijkste zeeën ter wereld. Een verbluffende dagelijkse migratie
van vijf miljoen vogels.

Enorme zwermen aalscholvers 
en jan-van-genten, op zoek naar één ding. Ansjovis. De jan-van-genten 
vallen massaal de vissen aan. Meer en meer vogels doen mee
en doen zich tegoed. Alle vogels in deze enorme verzameling
zijn hier… …omdat een krachtige oceaanstroming,
de Humboldt… …komend vanuit Antarctica… …de rijke voeding
vanuit de diepte der oceaan meeneemt. Negentig procent
van het leven in de oceanen… …bevindt zich in de ondiepe zeeën
dicht bij de kust. Ver van het land… …zijn de zeeën
meestal blauwe woestijnen. Maar zelfs deze verre wateren
kunnen verrijkt worden… …door een onverwachte connectie 
met het land. Sommige woestijnen… …vaak honderden kilometers
van de oceaan… …bieden de grondstoffen voor leven. Elk jaar blaast de wind
twee miljard ton aan stof de lucht in. Minstens een kwart daarvan
landt uiteindelijk in de zee… …en brengt voedingstoffen
voor de microscopische organismen… …die de basis zijn
van het leven in de oceanen. Dolfijnen doorzoeken de open oceaan… …op zoek naar vis die wellicht
is gevoed door verre woestijnen. Een school makrelen
heeft een zwerm krill ontdekt…

…de kleine schaaldieren… …die leven van de drijvende,
microscopische planten in de oceaan. Maar de makreel zelf
is voedsel voor de dolfijnen. Ze drijven de makrelen
naar de oppervlakte… …en in bereik van de vogels. Pijlstormvogels. De vleugels waarmee ze normaal vliegen… …brengen ze nu
tot zes meter onder water. Terwijl de vogels
de school vanaf boven aanvallen… …vallen de dolfijnen
aan de onderkant aan. Na zich 20 minuten
tegoed te hebben gedaan… …hebben de roofdieren
uit de zee en de lucht…

…genoeg gehad. De stabiliteit van leven
op onze planeet… …vertrouwt op dit soort connecties
tussen verschillende leefgebieden. Zeewater dat verdampt… …condenseert en vormt grote wolken. Deze laten vervolgens
het water vallen als regen. Maar deze levenschenkende regens
worden niet eerlijk verdeeld. Deze zoutvlakte in Afrika… …is alles wat over is
van een eeuwenoud meer. Het staat compleet droog
en is zo heet als een oven. Er zijn maar weinig plaatsen
waar zo weinig leven mogelijk is. Je ziet een paar sporen, gemaakt
door dieren die tevergeefs water zochten. Maar heel soms
wordt dit landschap getransformeerd. Een enorme stortvloed
valt op de zoutvlakte. Gelokt door een onbekend signaal… …komen zwermen kleine flamingo's
van duizenden kilometers ver aangevlogen. De algen die zij eten,
lagen sluimerend als sporen in het stof. Maar ze komen vooral
om zich voort te planten. Perfecte omstandigheden komen
wellicht maar eens per decennium voor. De vogels nestelen
op een eiland ver van de oever. Ze maken modderhopen
om hun eieren iets hoger te leggen. Zo blijven ze net wat koeler
dan op de grond. Het water rondom het eiland… …is zo zout
dat roofdieren zich er niet wagen… …dus zijn de nesten veilig. Dertig dagen later
komen er duizenden eieren uit.

Maar er is geen bescherming
tegen de brandende zon. Het water dat het eiland omringde
en de vogels beschermde… …is nu volledig opgedroogd. De laatste kuikens die uit het ei komen,
treffen een wrede wereld aan. Op de een of andere manier
moeten ze zoet water vinden om te drinken. Ze kunnen nog niet vliegen en moeten lopen
onder leiding van enkele volwassenen. Ze moeten soms wel 50 kilometer lopen. Sommige kuikens kunnen niet bijblijven. Het zout is verhard om hun poten. Ondanks alles zullen de meeste kuikens… …na dagen lopen zoet water bereiken. Het einde van een lange reis… …maar slechts de eerste beproeving
waar ze mee te maken krijgen… …doordat de regen zo onregelmatig valt. Als regen meer voorspelbaar en zeker is… …kan leven rijkelijker floreren… …zowel in aantallen als variatie. De Serengeti-vlakte in Oost-Afrika
herbergt meer dan een miljoen gnoes. De kuddes volgen de seizoensregens… …en grazen het verse gras
dat ontspruit na de regenval.

Elk jaar, in drie weken tijd… …baren de vrouwtjes
meer dan een kwart miljoen kalfjes. Dit jong is slechts een paar dagen oud. Spelen maakt zijn benen sterker
voor de lange reis die komen gaat. Het kalf moet dicht bij de moeder blijven. Zonder haar melk zal het verhongeren. En de kuddes reizen continu… …de regens volgend,
zwervend over de vlaktes… …om weer vers gras te vinden. Uiteindelijk komen ze bij de bossen. Afrikaanse wilde honden. Gnoekalfjes zijn een favoriete prooi. En de honden hebben honger. Het kalfje moet bij zijn moeder blijven,
beschermd door de kudde. De honden hebben
een enorm uithoudingsvermogen… …maar het kalf
wordt verdedigd door de kudde. Ze moeten het kalfje afzonderen. De moeder blokkeert de honden
en schermt haar kalf af. Het kalfje rent voor zijn leven. En kan nog net terugkomen bij de kudde. De toekomst van deze migratie
hangt af van de regelmaat van de regens…

…maar ook van het blijvende bestaan
van de grote open grasvlaktes… …waarover de kuddes
hun immense reizen voltrekken. Op plaatsen waar het het hele jaar
veel regent, groeien bossen. In de warmte van de tropen… …ondersteunen ze
een ongekende rijkdom aan leven. De helft van alle diersoorten
op het land… …leeft in deze stabiele werelden. De diversiteit is adembenemend. We hebben nog steeds niet alle soorten 
in het tropisch woud gecatalogiseerd. De onderlinge relaties
zijn talrijk en complex. Planten zijn vaak afhankelijk van dieren
voor bestuiving… …en deze intieme relaties… …zijn net zo belangrijk
als de mondiale relaties. Dit zijn vallen. Bloemen in de vorm van emmers,
gemaakt door een orchidee. Elke rode emmer
is gevuld met een olieachtige vloeistof. Mannelijke prachtbijen
hebben een rijk parfum nodig… …om indruk te maken op hun vrouwtjes. De orchidee biedt deze. Maar de emmer is glibberig… …en de vloeistof waarin de bij
is gevallen, is plakkerig. De enige manier om eruit te komen… …is door een nauwe tunnel. De bij wringt zich naar buiten… …en dat geeft de plant genoeg tijd
om stuifmeelzakjes aan zijn rug te kleven.

Zo wordt het stuifmeel van de orchidee
naar andere planten vervoerd… …en wordt de prachtbij beloond
met parfum… …om als hij weer op krachten is… …een vrouwtje mee te verleiden. Er zijn geen uitgesproken seizoenen
in een regenwoud. Er wordt het hele jaar door
voedsel geproduceerd. Het is zo rijk, dat de vrouwtjes
van sommige vogels… …in staat zijn hun jongen
helemaal zelf op te voeden… …waardoor de mannetjes de hele tijd
vrouwtjes kunnen veroveren… …zoals manakins doen. Er zijn meer dan 50 soorten… …ieder met zijn eigen,
uitgebreide dansroutine. De goudkraagmanakin begint
met het schoonmaken van de dansvloer. Een vrouwtje arriveert
en hij begint met zijn routine… …springend van de ene op de andere tak. Zij bekijkt elk detail. Uiteindelijk laat hij
zijn ultieme beweging zien. De achterwaartse salto… …met schroef. Perfectie. De geelbroekmanakin
heeft een heel andere act. Het is een soort glibberen. Waarbij hij met zijn vleugels klapt. Maar het lijkt niet te werken. Ze heeft genoeg gezien. De meest complexe dans
is ontwikkeld door de zwaluwstaartmanakin. De leidende man wordt ondersteund
door drie junior dansers. Ze oefenen bijna elke dag samen. Bij het oefenen…

…fungeert een jong mannetje
met een juveniel verenkleed als vrouwtje. De dans moet perfect synchroon zijn. Als de leider tevreden is… …zijn ze klaar om hun dans
aan een vrouwtje te presenteren. In een carrousel van bewegingen
staat elk mannetje een keer vooraan. De leidende man doet de laatste beweging. Hebben ze genoeg gedaan? Wat is haar besluit? Het is… …een ja. Een geweldige teamprestatie. Tropische wouden bedekken slechts
zeven procent van de aardoppervlakte. Weg van de tropen, waar het weer
seizoenen kent en koeler is… …zijn de bossen anders. Het grootste bos van allemaal is de taiga. Dit loopt
over heel Noord-Amerika en Eurazië. In de ijskoude greep van de winter
kan het niet groeien.

De bossen bieden
een belangrijke schuilplaats… …voor de relatief weinige soorten
die hier kunnen overleven. Als de winter nadert… …gaan de kariboes die op de open toendra
in het noorden grazen… …naar de bossen in het zuiden
voor voedsel en bescherming. Hier kunnen de temperaturen dalen
tot onder de min 40 graden. De bossen geven een beetje bescherming
tegen de ergste weersomstandigheden. Maar de kariboes reizen niet alleen. Wolven. Zij leven het hele jaar in het bos. En in de winter zijn ze gespecialiseerd
in het jagen op kariboes. Ze moeten de meest verse sporen vinden. Ze bewegen snel
door de diepe sneeuw te ontwijken… …en op de platgetrapte paden
van de kariboes te lopen.

Deze wolf
heeft een vers geurspoor gevonden. De kariboes moeten dichtbij zijn. De kudde stopt om uit te rusten
op een bevroren meer. Op een open plek
kunnen ze gevaar aan zien komen. En inderdaad, daar zijn de wolven. Ze beginnen de kariboes uit te dagen,
om zwakheden te ontdekken. Op de open vlakte zijn de kariboes
sneller dan de wolven… …dus jagen de wolven
ze terug het bos in. Hier, in de diepe sneeuw,
komen ze lastiger vooruit. En verstopt achter de bomen
komen de wolven nu dichterbij. De jacht is begonnen. De roedel moet beslissen
welke kariboe het doel wordt… …en welk spoor ze gaan volgen. Als de kariboes alle kanten opgaan… …neemt de leidende wolf
een verkeerde afslag. Een cruciale fout,
en de wolven staken de achtervolging. Als de lente komt, gaan de kariboes
weer terug naar het noorden… …de wolven en het bos
achter zich latend. Ze reizen 600 kilometer, en gaan
over bergen om de toendra te bereiken… …waar het lentegras weer groeit… …en de jongen geboren worden. Maar deze migraties zijn slechts
een fractie van wat ze ooit waren. De kudde is bijna 70 procent
kleiner geworden…

…in de afgelopen 20 jaar. Hun wereld, en de hele planeet,
verandert snel. Aan de polen van onze planeet… …liggen de bevroren wildernissen
van Antarctica en de Noordpool. En al lijken ze ver weg voor ons… …de stabiliteit van deze ijsvlaktes
is cruciaal voor al het leven op aarde. Maar in slechts 70 jaar tijd
is alles in beangstigend tempo veranderd. De poolgebieden warmen sneller op
dan elk ander deel op aarde. De Noordpool is een bevroren oceaan… …en het zee-ijs waar al het leven hier
afhankelijk van is… …is aan het verdwijnen. IJsberen zijn gespecialiseerd in de jacht
op zeehonden op de bevroren oceaan. Maar die wereld smelt nu,
letterlijk, onder hun voeten weg. Het zee-ijs breekt elk jaar… …maar nu gebeurt het eerder… …en het beperkte jachtseizoen 
van de beer wordt korter. Dit heeft al een grote impact. Jongen hebben ondergewicht… …en hebben daardoor
een lagere overlevingskans. Tijdens het leven van deze jongen… …kan het gebeuren dat de Noordpool
in de zomer vrijwel ijsvrij is. En niet alleen het zee-ijs verdwijnt. Ook het landijs verandert snel.

Dit is Groenland… …een grote ijsvlakte,
zo groot als een vijfde deel van Amerika. Dit gletsjerijs en het zee-ijs… …beschermen onze planeet
door het reflecteren van zonlicht… …waardoor de aarde
niet oververhit raakt. Maar de Noordpool warmt ernstig op. De rand van de Store-gletsjer
lijkt onbeweeglijk… …maar gletsjers kunnen
wel 45 meter per dag verschuiven. Waar deze gletsjer de zee ontmoet,
torent hij 100 meter boven het water… …en reikt hij zo'n 400 meter
onder het wateroppervlak. De afgelopen 20 jaar
heeft Groenland ijs verloren… …en het tempo waarmee dat gebeurt,
neemt toe.

Deze enorme vallende stukken ijs
van de top van de gletsjer… …zijn slechts het begin
van een grotere gebeurtenis. Een gebied aan de voorkant van de gletsjer
van wel een kilometer lang… …begint af te breken. Van 400 meter onder het wateroppervlak
komt het verborgen ijs naar boven. Het afbreken van een ijsberg
zo hoog als een wolkenkrabber… …veroorzaakt een enorme vloedgolf. Binnen 20 minuten
breekt 75 miljoen ton ijs af. Gletsjers gaven altijd al
ijs aan de oceaan… …maar nu gebeurt dit bijna twee keer
zo snel als tien jaar geleden.

Overal ter wereld brengt het ijs nu
enorme hoeveelheden zoet water in de zee. Het zeeniveau stijgt,
het zoutgehalte verandert… …en de oceaanstromingen raken verstoord. Zonder de Humboldtstroom
wordt het stil aan de kust van Peru. Het zeevogelspektakel zou verdwijnen. Overal op onze planeet
worden belangrijke connecties verstoord. De stabiliteit waar wij, en al het leven,
van afhankelijk zijn, verdwijnt. Wat we de komende 20 jaar doen… …bepaalt de toekomst
voor al het leven op aarde. De rest van deze serie onderzoekt
de belangrijkste leefgebieden… …en eert het leven dat daar nog is. We onthullen wat bewaard moet blijven… …als we een toekomst 
veilig willen stellen voor mens en natuur.

Kijk op ourplanet.com om te ontdekken
hoe onze planeet weer kan opbloeien. Ondertiteld door:
Linda van der Logt-Choufoer.

Explained | World’s Water Crisis | Full Episode | Netflix

Zodra je de kraan opendraait, stroomt er schoon water. Zoveel als we willen, wanneer we maar willen. Makkelijk te vergeten dat streven
Het was een van de meest prominente conflicten in de menselijke geschiedenis. Beschavingen die water gebruikten, floreerden. Beschavingen die faalden… zijn omgekomen. Vandaag, 7 van de 10 mensen op aarde Ze zorgen voor stromend water in hun huizen. Water stroomt uit de stalactieten
naar aangesloten zenders, En tot slot via de servicekanalen
Je bereikt elk huis aan de straat. Tenminste, dat denken ze. Kaapstad kan zijn
Het eerste grote land ter wereld Ze hebben geen water meer. Kaapstad in Zuid-Afrika nu
Net om de hoek van Day Zero. 92 dagen scheiden het van de sluiting
De meeste waterkranen zijn noodgedwongen wegens ernstige droogte. Kaapstad is de eerste grote stad ter wereld Plan om de watertoevoer te stoppen
voor onbepaalde tijd. 4 miljoen mensen zullen worden afgesloten van stromend water. ze krijgen waterrantsoenen, En ze zullen in de rij moeten staan
in stadswatercentra om het te verkrijgen. En het is niet alleen Kaapstad. Sao Paulo, Melbourne, Jakarta en Londen En "Beijing" en "Istanbul" en "Tokyo" en "Bangalore" Barcelona en Mexico-Stad.

Ze staan ​​allemaal voor 'Day Zero'.
in de komende decennia, Hun waterverbruik is echter drastisch veranderd. Er zijn overtuigingen dat water in overvloed is omdat het voor iedereen beschikbaar is kun je de kraan opendraaien, En dat is een serieus probleem. Inderdaad, anno 2040 Het grootste deel van de wereld zal niet genoeg hebben
water om het hele jaar door aan de vraag te voldoen. We hebben te maken met een crisis (Betsie Otto)
watervoorraden analist We staan ​​echt op een keerpunt.
tenzij we voorzichtig zijn, We mogen ons vermogen gebruiken
om ons verbruik te reguleren. Maar er is geen vervanging voor water. Zonder dat sterven we allemaal binnen een paar dagen. Hoe we een wereld hebben opgebouwd We hebben niet genoeg van zijn meest waardevolle bronnen? Naarmate deze crisis groter wordt, Hoe gaat de nieuwe wereld eruit zien? Waterwegen aangelegd door mensen Om de aarde te bevrijden van de tirannie van de natuur. Voor sommige investeerders
Wat ze zien in deze beker Het is vloeibaar goud. schoon water. nu. Water wordt een handelsartikel. een nieuwe waarde aannemen,
Mensen eisen het en hamsteren het.

Durven we de waarde van ons water te onderschatten
Hoe onderschatten we de lucht die we inademen? De aarde is de blauwe planeet. Aan water geen gebrek.
We hebben 326 miljoen biljoen liter water. Van onheuglijke tijden en voor altijd. Het water kan bevriezen tot ijs
of verdampen in de lucht, Maar ze verlaat onze planeet niet. Als we al het water van de aarde zouden opzuigen,
Het zal in deze bal worden geplaatst. Maar 97 procent ervan is zout
en 2 procent zit opgesloten in het ijs aan de polen, Dus de hele mensheid
Reken op 1 procent van dat water om te overleven. Als mensen praten over het afsluiten van hun water, Eerder wat ze bedoelen Is dat zeer kleine percentage voor hen beschikbaar? Het antwoord hangt helemaal af van waar je woont. Koeweit is een van de armste landen
In termen van water per hoofd van de bevolking, en Canada, een van de rijkste landen op het gebied van water,
Je hebt niet alleen dubbels of zelfs 10 keer zoveel.
Integendeel, het bezit 10 duizend keer de "Koeweit". Maar ook de ligging van het water is van belang.

Dat is 1 procent van het water op aarde
waarop we allemaal rekenen, Het meeste is ondergronds
Het is erg moeilijk en duur om toegang te krijgen. Mensen zijn dus meestal sedentair
In de buurt van vlak water, zoals rivieren en meren. Ongeveer 90 procent van de wereldbevolking Hij woont op minder dan 10 km afstand
Uit een zoetwaterbron. Honderden jaren geleden, toen het zich vestigde
Azteekse stammen in wat nu Mexico is. Ze zagen een enorm meer. Dit zijn de laatste ruïnes van de kanalen die ze hebben gegraven. Stad (Mexico), 1560 Wonder van een van de soldaten
De Azteekse stad die uit het water steekt De stad die eruitzag als een betoverd visioen. Maar toen begonnen de Spanjaarden het meer droog te leggen, En al een paar eeuwen
Die plaats was gevuld met mensen.

Zoals op de meeste plaatsen,
vlak water in Mexico Het werd beschouwd als een openbare hulpbron, zoals ontwikkeling. En sinds 1950,
De bevolking van Mexico-Stad explodeerde. Nu wordt het bewoond door 22 miljoen mensen. Ik zeg enkele van de gevaarlijkste bedreigingen
Tegenover Mexico-Stad… …gerelateerd aan water. Mexico-Stad krijgt de zwaarste regenval
Londen, beroemd om zijn regen. Maar de meren die dat water zouden hebben opgevangen
lang geleden uitgelekt, Zo overstroomt de stad met water. Maar ze moeten nog steeds het grootste deel van hun water leveren Uit andere plaatsen dan Mexico. of aanvoeren vanuit de grond. We hebben veel verbeterd in de grondwaterwinning. Maar er is een prijs. Die voorraden water, die zwanger worden genoemd
grondwater, opgehoopt gedurende tweeduizend jaar, En het duurt tweeduizend jaar om weer vol te lopen.

Grondwater is een soort spaarrekening, Het is oké dat ze het soms voor elkaar krijgt,
Zeker als je last hebt van droogte. Maar dat is niet wat Mexico City doet. We halen uit de lokale waterdrager
Ongeveer 50 procent van onze watervoorraad. Wat betekent dat we hoogstwaarschijnlijk zullen verliezen
de helft van onze watervoorraden tussen de komende 30 en 50 jaar. Het onttrekken van dat grondwater heeft nog een nadeel. Inklinking van grond. Mexico-Stad verdrinkt letterlijk. in sommige plaatsen,
Het zinkt ongeveer 22,8 centimeter per jaar.

NASA-satellietgegevens
laten zien dat de watervoerende lagen in Noord-India In tien jaar tijd met 29 biljoen gallon afgenomen. Simpel gezegd, er zijn meer mensen op aarde
Ze verbruiken meer water. Deze eeuw is het waterverbruik verzevenvoudigd. En de regen en sneeuw waar we op rekenen
Om gewassen water te geven en meren en rivieren te vullen Ze werden onbetrouwbaar. Klimaatverandering maakt water beschikbaar
Meer bizar en pervers. We zien regio's over de hele wereld Ze maken veel langere droge periodes door. Maar het probleem beperkt zich niet tot het hebben
meer mensen op aarde gebruiken water, Het probleem ligt in de manier waarop we water consumeren. Mensen moeten drinken
Ongeveer 3,7 liter water per dag. Tanden poetsen en handen poetsen verbruikt zo'n 3,7 liter.

Verbruikt 11,3 liter. Maar drinken, wassen en toilet doorspoelen Voor elke persoon op aarde zijn ze slechts 8 procent
van ons jaarlijkse drinkwaterverbruik. Het meeste water wordt toegeschreven aan landbouw en industrie. en het voedsel en de grondstoffen die we consumeren. Coca-Cola flesje bijvoorbeeld. 98 procent van het water van die fles Niet wat je in die fles ziet. In feite is 98 procent ervan water
Ingebed in de ingrediënten die werden gekweekt Om die Coca-Cola fles te maken. 74 liter water
Het gaat om het maken van elk bier. kop koffie? 130 liter.

Elk van je T-shirts, 2500 liter. Maar niets bevat begraven water zoals vlees. Alfalfa is een veelgebruikt ingrediënt in veevoer. En het planten van een kilogram verbruikt 510 liter
van water. De gemiddelde koe verbruikt ongeveer 12 kilogram
van alfalfa elke dag. door het getal te delen, Slechts 113 gram hamburger
Voor de productie ervan is 1.650 liter water nodig. Vleesconsumptie per persoon Diëten met meer calorieën en meer vlees. Maar niet iedereen kan eten
Zoals Amerikanen. Er is inderdaad niet genoeg water in de wereld. Water houdt zich niet aan een van de basisregels
voor het kapitalisme. Boeren betalen er nauwelijks voor. Dus de prijs van echt water
Het wordt niet toegevoegd aan de prijs van de burger. Dat kunnen fastfoodrestaurants ook
Zorg voor speciale aanbiedingen maaltijden. Hoe kan het 99 cent zijn? Voor twee dollar en 99 cent.

Je hoorde me. in de meeste delen van de wereld, Water wordt behandeld en gewaardeerd
Alsof we er altijd genoeg van zullen vinden. Als gevolg hiervan gebruiken we het op absurde manieren. Droog Zuid-Californië
Het gebruikt jaarlijks meer dan 7,5 biljoen liter water luzerne laten groeien,
Het is water dat naar hen toekomt vanuit de Colorado-rivier, mijlen ver. De prijs die ze ervoor betalen
Het komt niet eens overeen met de bezorgkosten. Slechts een klein deel van het water dat u verbruikt
Zuid-Afrikaanse wijnindustrie Kranen in Kaapstad zijn voldoende. India en China verbouwen hun gewassen
Het meeste waterverbruik in sommige van hun droogste streken. Maar naarmate water schaarser wordt,
Misschien gaat dat veranderen. Goldman Sachs voorspelde dat het water Het wordt de olie van de 21ste eeuw. particuliere investeringsbestemmingen,
Net als investeringsfondsen beginnen ze water te kopen, En ze maken zich zorgen
dan schaarste uitbuiten om winst te maken.

Hoe denkt een man miljarden te verdienen?
Mojave-woestijnwater verkopen Omdat het was. vanaf dit moment, Mijn organisatie bezit meer dan 60 procent
De waterbronnen van Bolivia. In dit contract staat dat uw nieuwe regering… U sluit een contract met ons af als energieleverancier. Maar het verhogen van de prijs van water kan voordelen hebben gehad. Profiteer van waterwaardering zoals het hoort stuur een prijsopgave, Is dat we geen alfalfa gaan verbouwen in de woestijn. Onthoud dat punt. Het zal later belangrijk zijn.

Toen we irrationele gewassen verbouwden
op zeer droge plaatsen. Omdat het economisch gezien niet logisch is. En 95 procent van de landbouwgrond wordt geïrrigeerd
In de wereld Hoogstwaarschijnlijk zou het niet zijn gebruikt
De slechtste en minst efficiënte irrigatiemethode… Velden overspoeld met water. Als water een hogere prijs had, Misschien beslist de regering
Dat herstel van de waterinfrastructuur Het is de moeite waard om geld uit te geven. We investeren niet de benodigde financiële middelen Om discreet onderhoud van het systeem uit te voeren. Een cruciaal gevolg hiervan
Is dat we een lekpercentage hebben van 42 procent in het waternetwerk. Mexico Stad
geconfronteerd met een existentiële watercrisis, Je verliest dan ongeveer de helft van je drinkwater
wegens lekkende leidingen.

We waarderen water zo slecht, We gooien twee miljoen ton afvalwater, landbouw- en industrieel afval
er elke dag in. Geen gevoel voor waarde Water is een zeer kostbare hulpbron. Maar als het water op is,
We weten wat de echte prijs van water is. in 2017, De stad Mexicali heeft een contract gesloten
Met Constellation Brands Enterprises, Brouwers van Modelo en Krona, om een ​​wijnmakerij te bouwen. Het was de grootste investering in de regio in jaren. het creëren van 750 vaste banen. In tegenstelling tot,
De wijnmakerij kreeg veel water. Maar Mexicali heeft niet veel water. De primaire waterbron is de Colorado-rivier. dat begint in Colorado
door "Verenigde Staten". gevoed door de smeltende sneeuw van de Rocky Mountains, Warmere temperaturen in de afgelopen jaren
Het betekent dat de sneeuw minder is geworden, Wat betekent dat de rivier is afgenomen. Waterpeil in 1983. de rivier stroomt naar het zuiden,
doorkruist onderweg enkele staten, Zoals Denver en Salt Lake City.

En Las Vegas, en Phoenix, en Los Angeles. En ongeveer 6 miljoen hectare landbouwgrond. totdat de Colorado-rivier Mexicali bereikt, Het ziet er zo uit. We hebben al een hele tijd niet genoeg water gehad. Als de gefermenteerde bezinkt
En na een paar jaar begonnen ze veel te produceren We zullen zonder grondwater komen te zitten. Boeren worden hier het meest door getroffen. Ze hebben elk jaar 20 miljoen kubieke meter nodig. Als we dat vergelijken met steden als Ensenada, die 9 miljoen kubieke meter nodig heeft,
Het is meer dan het dubbele. Meer dan twee keer zoveel als een stad. Hoe schaarser het water, hoe competitiever het wordt. met winnaars en verliezers, Soms door te kiezen voor de overheid. In juli 2018, De federale regering van Mexico heeft een decreet uitgevaardigd Faciliteert bedrijven als Constellation Brands plat water te halen
uit het hele land. We zien dat dit diefstal is.

Het is ook een waarschuwing voor de hele wereld
Niet alleen voor Mexicanen. Weet dat verschillende delen van de wereld U strijdt tegen deze privatiseringsprojecten Dat levert veel geld op voor bedrijven. In januari 2018, Demonstranten probeerden fysiek de bouw te stoppen gefermenteerd kanaal. De hele politiegroep
Het kwam van die kant van voren. Ze kwamen hier met kogelvrije vesten, in een rij. Het is de vrouw in de video
gewapend met een buis. Maar we moeten ons water verdedigen. Omdat het een belangrijke vloeistof is. Het is het kostbaarste wat we nu hebben. Waterschaarste leidt tot escalerend geweld
over de hele wereld. Mijn persoonlijke ervaringen van deze crisis Het was in het noordoosten van Nigeria. Zoals we hebben gezien, door de jaren heen
Over het opdrogen van het Tsjaadmeer Het levensonderhoud droogde ermee op. En die spanning is ontstaan Een uitbarsting die de overheid niet kon controleren.

Waterschaarste staat centraal
Het aanhoudende conflict in Darfur Die sinds 2003 honderdduizenden levens heeft geëist. En enkele analisten
Ze zeggen de burgeroorlog in Syrië De grootste werd veroorzaakt door een ernstige droogte in 2006. Terwijl de spanning stijgt over het zoete water, Overheden letten op
Een idee dat voorheen onbereikbaar was. Maak meer vers water. Ontzilting van oceaanwater
verdubbeld in de afgelopen tien jaar Maar de hoeveelheid die we per jaar maken Het is nog steeds minder dan 1 procent
van het water dat we consumeren. We wachten op de voltooiing van de heilige graal
die zich bezighoudt met de hoge kosten vereist door ontzilting,
Het neemt oceaanwater of brak water die veel zouten bevat, uit de grond, We verwerken het om te voldoen aan de drinkwaternormen. Het kost nu veel geld en moeite. Het zou logischer zijn als water duurder was. Maar dat betekent dat alles water bevat
Het zal duurder worden. De prijs van consumptiegoederen zal stijgen
omhoogschietend.

Sommige bedrijfstakken kunnen in verval raken. De wil van Constellation Brands zijn bedrijven
Ze kunnen andere beslissingen nemen over de plaatsen waar ze zaken doen. Omdat je moet onthouden… Profiteer van waterwaardering zoals het hoort stuur een prijsopgave, Is dat we geen alfalfa gaan verbouwen in de woestijn. Dierenvoer kweken in de woestijn. Dat is het beroep van de familie Mina. En als water plotseling als petroleum wordt, Ze zouden ook werkloos zijn. Het probleem is dat water niet zoals olie is. Of elk ander goed op aarde. Want zonder water gaan we dood. In 2010 hebben de Verenigde Naties dit aangenomen
Beschikbaarheid van water en sanitaire voorzieningen is een mensenrecht. Daarin ligt de uitdaging van de watercrisis. Hoe moet je een onschatbare hulpbron waarderen? Terwijl je ervoor zorgt dat het voor iedereen beschikbaar is? Als de prijs van water stijgt,
om leidingen te repareren of te conserveren, De armen zijn het meest getroffen. Sydney Water Maatschappij
legt een verhoging op van 15 procent over 4 jaar, En het legt een zwaardere druk op het gezinsbudget. Deze wens om water te besparen en het verbruik ervan te rationaliseren, Het is nu een last die gedragen moet worden door de armen.

Ik leef van een vast salaris,
Ik kan me dit allemaal niet veroorloven. Misschien is het probleem dat we niet worden behandeld
Alle vormen van water zijn gelijk. We weten dat we een bepaald percentage water hebben, ongeveer 60 liter per dag per persoon, Het heeft te maken met mensenrechtenkwesties. maar bovendien,
Mensen moeten betalen voor water. in 2017, Philadelphia begon een experiment
Waterprijzen koppelen aan inkomen. We moeten het op een bepaalde manier prijzen Bescherm fundamentele mensenrechten. Omdat we allemaal water nodig hebben
Deze crisis is bijzonder moeilijk. Maar het kan ook mensen inspireren
Om op speciale manieren te handelen om de crisis op te lossen. Dag nul in Kaapstad.
Die stond gepland voor 18 maart. Maar mensen gingen sparen. Waterbeperkingen hebben duidelijk enig effect. Zero Day is een maand uitgesteld. Kaapstad kondigde aan dat het "dag nul" had uitgesteld.
Tot 9 juli.

De autoriteiten verwachten "day zero", zoals dat heet, Komt eind augustus in plaats van juli. Nu, dat is inmiddels uitgesteld naar volgend jaar, Dankzij de buitengewone inspanningen
gemaakt door de bevolking en de autoriteiten. Dagelijks waterverbruik Kaapstad. minder dan de helft van wat het 4 jaar geleden was, Het aftellen naar Day Zero is gestopt.
voor onbepaalde tijd. Alleen echte oplossingen zijn geïmplementeerd
Ze begonnen zelfs te praten over "dag nul". Dat trok de aandacht van mensen. en het was geweldig, Vanaf het moment dat de stad begon
Over "Dag Nul" gesproken een maand later,
De mate waarin mensen het waterverbruik rationaliseren. Dit laat zien wat we kunnen bereiken. Maar Kaapstad had ook geluk. Het regende. De oplossing is het besef van het belang van water
voordat we opraken, En onthoud dat ons lot
Hangt af van wat er uit onze kranen stroomt. Mexico-Stad is gesticht in een meer. Maar vandaag is onze relatie met water erg zwak. Het is erg belangrijk
Om ons historisch besef van water nieuw leven in te blazen.

Er zijn veel acties
wat men kan doen om water te besparen, Maar ook om te beseffen dat water waardevol is. Vertaling "Arsani Khalaf".

Is White Chocolate Actually Chocolate?

We weten niet hoe het met jou zit, maar hier bij Reactions houden
we van snoep in alle vormen en soorten, en dat geldt ook voor witte chocolade. Het mist misschien de rijke smaak van melkchocolade
en de glanzende bruine kleur van donkere chocolade. Veel mensen beweren zelfs dat het helemaal geen
chocolade is. Maar vandaag gaan we wat liefde tonen aan
dit roodharige stiefkind van de chocoladewereld. Om de chemie van witte chocolade te begrijpen
en waarom zoveel mensen weigeren het chocolade te noemen, moeten we een beetje begrijpen hoe
chocolade wordt gemaakt. Het begint als cacaobonen, die worden geoogst,
gefermenteerd en geroosterd. Na het roosteren worden de bonen gemalen en geperst
om een ​​olieachtige substantie die bekend staat als cacaoboter te verwijderen, en daar wordt onze witte
chocolade geboren.

Omdat op dit punt het proces van het maken van
chocolade zich splitst in een paar verschillende paden, waarbij het er meestal om gaat hoeveel van die
cacaoboter en vaste stoffen in het eindproduct zullen worden gebruikt. Om cacaopoeder te maken, wordt de meeste
cacaoboter verwijderd en worden de resterende cacaobestanddelen gedroogd. Om bak- en eetchocolade te maken, wordt er wat
cacaoboter in het eindproduct gelaten, waarna suiker en melkvet en vaste stoffen worden toegevoegd
. Maar om witte chocolade te maken, draait het allemaal om
de cacaoboter. Cacaoboter bestaat voornamelijk uit de
vetzuren palmitinezuur, stearinezuur en oliezuur. Die vetzuren zijn gebonden in groepen van
drie die triglyceriden worden genoemd.

Ze dragen alleen in vet oplosbare smaakstoffen
van cacao bij, maar mengen die vetten met suiker, gedroogde melk en vanille voor een broodnodige
smaakboost, en ta-dah: we hebben witte chocolade. Maar cacaoboter zorgt voor de fluweelzachte textuur
van het eten van chocolade, dus daar hebben we die vetzuren voor te danken. De cacaoboter heeft unieke smelteigenschappen
die geschikt zijn om in de mond te smelten tijdens het consumeren. Deze eigenschap maakt het ook
gemakkelijk om met witte chocolade te werken bij het decoreren van zoetwaren, en het kleurcontrast zorgt voor een mooi
accent. Maar wat witte chocolade onderscheidt, is
eigenlijk meer wat het mist.

De cacaolikeur, wat
chocolademakers de pasta van de geroosterde bonen noemen, wordt algemeen beschouwd als het hart
en de ziel van "echte" chocolade. Dat komt omdat het een enorme verscheidenheid aan
smaakstoffen en andere plantaardige chemicaliën bevat die chocolade zijn unieke, goddelijke smaak geven. Maar wanneer de vaste cacaobestanddelen worden geperst, blijven de meeste
van die chemicaliën bij de gemalen bonen, niet bij de cacaoboter. Bovendien, al die vermeende gezondheidsvoordelen
van pure chocolade? De verbindingen waarvan wordt aangenomen dat ze heilzaam zijn – de
polyfenolen – ontbreken opnieuw in witte chocolade.

Het is eigenlijk gewoon vet en suiker, het
spijt ons / het spijt ons niet te moeten zeggen. Dat betekent niet dat mensen niet hebben geprobeerd
het gezonder te maken. Eén onderzoeksgroep probeerde zelfs de essentiële
voedingsvetzuren EPA en DHA aan witte chocolade toe te voegen om mensen te helpen hun inname van hersengezonde
omega-3 vetzuren te stimuleren. En aangezien die vetten goed mengen met vetten
in witte chocolade, werkte het zelfs een beetje! We raden je echter nog steeds aan om het soms
alleen als voedsel te bewaren. Dus dat is witte chocolade. Is het echte chocolade? Velen hebben ernaar gevraagd, en we zijn niet de baas
van chocolademakers. We kunnen je vertellen dat witte chocolade in vergelijking met melk- en
pure chocolade veel essentiële chemie mist.

Maar het smaakt lekker, en het ziet er erg mooi uit als het
over truffels is gemotregend. Laat ons weten wat je ervan vindt in de comments. Bedankt voor het kijken. Ben je geïnteresseerd om ons chocolade
als gefermenteerd voedsel te zien gebruiken? Laat het ons weten. En als je meer smakelijke video's wilt zien,
vergeet dan niet om leuk te vinden, te delen en je te abonneren. We zien je volgende week..

Ww2 Bunkers Bezoeken Met De Metaaldetector! Wat Vinden Wij?

Ja klinkt als een geheime kist. Jawel, een geheime bunker. tussen de prikkel bosjes. Misschien. wat raar joh komt van een pallet af met wortels deze is klein vol met mieren Koekenbier
je zag het niet eens. Kijk eens om een dikke reuze. mieren. Vieze beesten man en nog meer. nog meer mieren kijk dan Koekenbier. Oh kijk wat een mieren hoe? ultra mierennest is gevonden. Koekenbier vind dit supergaaf nou als ik ergens jeuk krijg weet ik waar het vandaan komt gelukkig zijn we niet in zuid amerika daar zijn ze veel groter ik vind deze al aardig groot ja snel trekken mannnnnnnnnnnnn waarom ligt hier nou weer een kranten tas? de meeste mieren zijn weg ja ergens in onze kleren kijk dan hoe dik ze zijn.

Man. Ja, ja. Lekker bezig.
koek. Ja.
nou wat zit er nog meer in? Oh ja. Dit is een klein rondje oh wauw, lekker zo! spannend. Zo. oh nee laat maar buiten allemaal spinnen kom je? nou mooie droge bunker hè? Ja, ja, ja, zal
er nog wat in liggen? ik denk schoorsteentjes. Waarom check jij de schoorstee? Ja, je weet nooit wat er in ligt. Ja joh, je weet maar nooit? Nee?
Nee, juist. oh die is mooi Nou, wat is het? is het een kogel nou ja Koekenbier vind een huls Koekenbier heeft weer een bunker ontdekt hier ga je er al in spannend stenen voor de ingang claustrofobie oh nee Koekenbier o. 30 centimeter zakken zo zit een teiltje in oh joh lachen een doek of oude kleding ja spannend nou die is van een schep. Ja een nederlandse schep ook metaal hier, alluminium. Ja het moet dus een Nederlandse
pioschep met zaagtanden. ja ligt er toch weer een Nederlandse schep in. En ja hier zijn we net binnengekomen hier is het teiltje maar om de hoek is de echte ingang eigenlijk.

Maar ja, die is helemaal dichtgebouwd
met dikke stukken beton. Zag hier wel een spin
als Brian deze had gezien. Jongen is echt super dik. En dan nu we weer de uitklimmen. Daar is de vrijheid. ja ik zag het en toch leuk dat doosje ja,. Oh leuk. Hm.
Ja, een flesje. Ja, die is niet moeilijk. Ja, leuk.
Oh, een bierflesje. Leuk toch? Ja, kijk maar. Oh ja, mooie fles ik zie het. Ja, een witte? Ja, maar. En gaaf. ja een leuke fles.

Misschien zien we iets staan. Talania of zo iets. Oh ja leuk, ik heb ook een mooie. Er staat hier ook weer bier staat er gewoon duidelijk onder. Bier. Een hele rare fles eruit
kijk hoe lang. Ja, heb ik nog nooit gezien. Blauwe knuppel? Ja, wat een leuke flesjes bier. Bier?
Onbekend. Onbekend.
Heel lange fles. ligt er nog wat dan? ja, die zijn toch wel grappig hoor. er staat niks onderop. Ik heb ze nog nooit gezien. we vonden net dit
bakje van bakeliet met de swallow. Ja, ik weet niet goed wat het is supergaaf raar dat er dan Engels ligt
bij Duitse bunkers, wat is dat dan? Nu ja, er ligt nog wat in gat al groter is het geen gasmasker bus uh dus
mondje driehoekig of zo lijkt het.

Ja weet niet wat het is
hier absoluut niet. Nou wie weet wat het is. De Swallow
ja. Mmm. Er staan nog wat onder op dan. Ja hoor, ook jammer. Ja, t is een mooi bakkie geweest.
Nou ja, klein schepje. met een hele lange steel. Ja, leuk. is het wel een Duitse? nee mmm. apart joh. Wel weer een Nederlandse pio
want het heeft zaagtanden. Ja ligt toch een ouwe sleutel tussen. Die is gaaf! Ja toch wel leuke vondsten
hadden we gister. De Nederlandse pioscoop die geraakt is door
iets, het heeft zaagtanden. Ja echt een leuke vondst. Twee supermooie flessen. Eentje zat ook nog een kurk, zag ik. Maar ja, dat kan ik net
niet laten zien denk ik. En deze staat ook 42 op ook en dan ook heel raar. Een kleiduif.
Koek. Bier.
zei al. Ja, t is voor dik ik een kleiduif. Maar ja. Maar ja, hoe komt dat nou weer daar? En t is van een soort klei gemaakt. Dacht eerst aan bakeliet, maar, een kleiduif en de boter doos
ook heel gaaf ja, vet. Hier zat boter in. Hoe? Koekenbier vind toch weer een 8cm mortier granaat.

Dat zag ik al meteen dit is wel een groot stuk misschien dat er dan nog wel eentje ligt
ik tik nog meer aan hier misschien heeft hier een mortier put gezeten? Niet zo gek natuurlijk. hij ligt niet zoals die zou neergekomen zijn ja, nou benieuwd. Ja is echt een dikke mortier hoor. net vond ik dit in het gat dit colaflesje
wel een oudje denk ik hoor.

Limonade, coffeine houdend. Ja, vet leuk! ik hoop op een jaartal, ja hier 55 1955 dan denk
ik vind net t mooie k98 clipje. Nou ze hebben hier toch wel gezeten. Een mortiertje Hulsjes colaflesje. Ga snel kijken bij Koekenbier je zoekt hier op die geheime
helling, heer Koek. voor bij je hulsjes
het clipje waar ze op zitten. Koek heeft een hulsje gevonden. We bieden aan ja, hoeveel
hebben we dat al niet gezegd? En dan batterijen waren op dus weer nieuwe
batterijen kop van een Flak denk ik. Ja, nu heb ik een 1 met een puntje
en een mooie.

Ja staat er op. Is niet afgegaan.
zie je? Dus wel getikt. Dan heeft ie m niet kunnen afschieten. Ja, lachen. En wij hebben een geheime deur gevonden. ik zie kogel gaten hij is echt oud hoor. Hout, steen en bouwstof. Maar ja, wat zit er allemaal in? allemaal borden zie ik staan en zo? Martijn heeft een ponstang gevonden om gaatjes in een riem te maken een gaten prikkert.
Ja lekker hoor. Vond net dit leuke steeltje ja die moeten we oud zijn. Leuke krul ervoor voor een stukje geklapt Flak hulsje, maar nog mooi
adelaar erop 1938. Ja, die is gaaf! En ik vind het slaghoedje
van een grote huls. Ja, lachen. Die kogel gaten erin apart. toch staan oefen hier ja, leuk! Een beugeltje en een plat magazijn. en een kogel puntje ja, kijk, hier zit ook
nog een hulsje opgeplakt. Ja, niet de mooiste, maar toch. En een stukkie van de steel van een steelgranaat nog een meer dingen doppen. Mooi. Oh. Ja dat vind ik altijd leuk die is nog heel mooi. Mmm. Mmm. Nee.
Plaat. Nee. Oh. Hoop ik. Ja, het is dikker dan een plaat
zo'n loopgraaf schild zou ook mooi zijn Ja, t klinkt gewoon.

Als een geheime kist. Ja en Martijn had een tip gehad van iemand dat die rustiger dingen moet uitgraven. Wat zat daar jongens? Ja, de steel granaat kist. Oh, wat bruut. Nou uh Martijn. Vind ik dan wel leuk. Ja het is zeker niet slecht. waar is de andere kant. Ja hier een steel granaten kist. een raar potje met deksel potje met dekseltje. maar we hebben nog een signaal? ja die kist is wel echt mooi groen. Mmm.
wat is dat joh. Ah, zegt mij niks. Iemand die dit weet? Nou, de dikste dump punt van de wereld.

Ja, toch ook weer een bordje. En een kam en telefoondraad.
Ja toch? Het is echt focking kut weer. Oh leuk!
We staan er al echt. De hele dag.
Staan we in de regen. Uh.
Da's echt niet normaal eigenlijk. Maar ja helemaal nat. Nou ja, t is een van die mooie
niet die Hero flesjes en zo. wat ik altijd tegen kom maat. Ja omdat je een tegelaar bent maat nog een fles gevonden oh leuk nou is dat over onderbroek ook
een spiegel? Oh oh jee, een spiegel.
niet erin kijken Jim dan breek ie. Is der spiegel nog een? Ja, lekker drinken. Daar hielden ze wel van. lekker. Vergeet niet te abonneren. Geef ook een dikke duim.
voor Martijn. die daar in het gat ligt
ik moet even zoeken. Ja, ja, ja jongens, ja. we gaan even bunkertje doen. het is nog geen avond.

Het is nog niet eens 6 urr,
maar hier moet ie zitten en dan zit hier de ingang
dus ga ik effe kijken. Pffffffff helaas ben ik me Pinpointer
verloren dus uh ja dikke pech voor Jim. Pfff ze kunnen alleen maar op t oog kijken
en hier zien we het al. De bunker daar het randje van het dak. Wij denken dat er goud in die bunker ligt. Ze zeggen dat ie de nazi trein is
verloren en die zat helemaal vol met goud. Nee je gaat echt lachen als je het dan in ligt dat je het niet eens kan vervoeren oh ja, dan moet je de
bolderwagen maar even halen. grote handen. Ha, grote handen. Ja, ik heb iedere keer met die handschoen ook weet je wel waar die rooie,
dan gaat me telefoon dan zijn ze vochtig? dan moet ik erop staan om ze uit te trekken maar dat gaat niet ja, voor de ingang. het is haloween Koekenbier. Nu ja, ik wil als je als een zombie uit de grond komt. Dan moet je als een zombie nadoen. Ja.
Oh ja. ik ga erin jongens. Hij pakt me nee. Even kijken oh joh.

We zijn erin. Is dit dan joh? Ja, dat. Hier kan je gewoon in hoor Koek. helemaal gemetseld. wat is dit dan voor spullen er ligt toch glas en kikker die zit hier al een tijdje er zijn allemaal kikkers hier en een salamander Koekenbier is er ook Moet oppassen waar ik loop met al die beesten die beesten hongeren helemaal uit zielig man
ja, die gaan we redden. Ik zie echt wel salamanders
zo naar de onderwereld. het lijkt wel of deze
hier hebt gezeten of niet. Ik zie wel dat er iets heb gezeten ooit. zie je wat is dit voor ding ja, het schuifje van die kachel. Ja, die kachels hebben ze allemaal
weggehaald op één of andere manier. misschien ligt er nog wat in verstopt glas, spiegel. suk spiegel. Ja, vet oh nee, een blikkie of zo. Misschien ligt het wel
weer dingen in die kachel nee, wat is dit voor blik? we gaan rond kijken. voor onderzoek botten. stukjes bot stukjes bot ik denk een konijn die hebben slagtanden konijnen ook allamaal salamanders oh ja, zielig ja, maar ze
kunnen nooit ontsnappen hoor.

Hoezo een niveau hoger? Mmm. Nee, die worden niet groter
omdat er gewoon geen eten is. even de bunker dicht en netjes.

Why Is Beer Acidic?

De zuurgraad van bier is een combinatie
van noodzaak en wenselijkheid. Voordat we hierop ingaan, is de neutrale pH zeven en is het meeste drinkwater in de VS mager
alkalisch, meestal tussen 6,5 en 8,5. Aan de brouwkant beïnvloedt de pH de groei,
vermenigvuldiging, gezondheid en efficiëntie van gist, evenals de extractie van enzymen die
nodig zijn voor alcoholomzetting. Beide vereisen een pH-waarde van laag
tot midden vijf, zodat je geen bier krijgt, of in ieder geval geen goed bier, daarbuiten. Zuurgraad in afgewerkt bier maakt ze
merkbaar meer dorstlessend , vergelijkbaar met limonade op een warme dag. De eind-pH voor bier valt binnen een wenselijk
bereik van 4,1 tot 4,5, waardoor het een verfrissende zoete plek krijgt. Sommige zuren wagen zich lager dan dat, waardoor die verfrissing
meer een verrukkelijke smaak wordt. Meer weten over
bier? Overweeg een abonnement te nemen. Proost en bedankt voor het kijken..

Why Can’t Dogs Eat Chocolates? | #aumsum #kids #science #education #children

Omdat ik graag alle chocolaatjes voor mezelf zou willen hebben. Okee. Luister nu. Chocolaatjes en andere cacaoproducten bevatten een toxische component die theobromine wordt genoemd. Hoe donkerder de chocolade, hoe meer theobromine en hoe schadelijker het is. Maar ik eet chocolaatjes. En ik ben helemaal in orde. Ons lichaam metaboliseert snel de theobromine. Het is dus niet helemaal schadelijk voor ons. Honden verwerken theobromine echter veel langzamer. Dus, het blijft langer in hun lichaam zitten, wat resulteert in braken, diarree, etc. Bovendien, als grote hoeveelheden chocolade door de hond worden ingenomen. De effecten kunnen veel ernstiger zijn. De hartslag van de hond kan tweemaal de normale snelheid van de hond verslaan, waardoor de bloedstroom toeneemt. Dit kan dodelijk zijn voor de hond..